Górzno

Drukuj

Początki Górzna sięgają przełomu XIII i XIV wieku. Pierwsza pisana wzmianka pochodzi z 1325 roku. Jednak osadnictwo w tej miejscowości jest dużo starsze, we wsi jest koliste grodzisko w pobliżu kościoła o średnicy 80 metrów, swiadczy to o długim okresie osadnictwa w tej miejscowości. Była to prywatna wieś szlachecka. Już z początku XV wieku pochodzą informacje o rycerzach z Górzna, którzy później przyjęli nazwisko Gorzeńscy.

    W końcu XV wieku Górzno podzieliło się na dwie części: Górzno Wyższe /Górne/ Górzno Niższe /Dolne/. Pierwsza wzmianka o takim podziale pochodzi z 1489 roku. Część wsi od początku XV wieku dziedziczył miejscowy ród szlachecki a drugą część /Górzno Wyższe/ należała do rodu Kośmierzowskich. Kośmierzowscy herbu Gryf pochodzili z Kośmierzowa w powiecie proszowskim. W drugiej połowie XV wieku dziedzicem Górzna Wyższego był Mikołaj Kośmierzowski , jego zasługą było erygowanie i fundacja parafii w Górznie w 1485 roku.

    Na przełomie XV i XVI wieku nowym dziedzicem stał się Jan Ciołek. Ciołkowie posiadali już dużo innych wsi w tej okolicy i cały czas powiększali swój majątek.

    Druga część , czyli Górzno Niższe należało do miejscowego rodu rycerskiego herbu Ogończyk, przedstawicielami rodu byli Paszek i Wydżga. Był to znany i stary ród z którego wywodził się Powała z Taczowa, jeden z najsławniejszych rycerzy początku XV wieku, który jest też bohaterem powieści  „Krzyżacy”. Potomkiem wyżej wymienionych rycerzy był Paweł Gorzeński zwany Kwaśno.

    Gorzeńscy z Górzna Niższego dziedziczyli w tej wsi również w końcu XV wieku założyli wokół Górzna nowe wsie: Reducin, Kobyla Wola, Mierżączka i Łąki.

    W Polowie XVI wieku znaczenie rodu Gorzeńskich zaczęło spadać i obie części wsi przeszły w posiadanie innych rodów tworząc zaścianek szlachecki.
    Górzno przez kolejne lata było własnością wielu rodów szlacheckich. Dziedziczyli tu Wilscy, Ciołkowie, Ranachowscy oraz Gorzeńscy. Z tego powodu, trudno jest dokładnie odtworzyć zmiany własności i kolejność dziedziczenia.
    Spis podatkowy z 1664 roku informuje, że wieś podzielona była między kilka rodów szlacheckich: Magnuszewskich, Sułowskich, Leżeńskich, pewne udziały mieli Ochoccy oraz Krzescy.
    Na przełomie XVII i XVIII wieku dobra Górzno jako całość przeszły na własność Ludwika Franciszka Żebrowskiego. Żebrowski skupił części Górzna i okoliczne wsie tworząc jeden duży kompleks dóbr ziemskich. Do dóbr należały: Górzno, Reducin, Mierżączka, Kobyla Wola, Samorządki oraz Łąki. Kolejnymi dziedzicami byli: Wojciech Żebrowski i Józef Żebrowski.
    W 1819 roku dobra wsi kupił Karol Szubalski a w 1823 roku Piotr Paliszewski, który dziedziczył tu do swojej śmierci w 1827 roku. Był on sędzią pokoju a jego pośmiertne epitafium można znaleźć w miejscowym kościele.
    Górzno cały czas było dużą osadą. W 1827 roku było tu 61 domów i 512 mieszkańców.

    Po śmierci Piotra Paliszewskiego dobra miejscowości odziedziczyła jego córka Ludwika, która wyszła za mąż za Klemensa Wilkońskiego. Ludwika Wilkońska była dziedziczką wsi do 1862 roku.
    Po śmierci Ludwiki w 1826 roku dobra ziemskie zostały podzielone między jej synów: Piotra Szymona Wilkońskiego i Stanisława Wilkońskiego. Górzno znalazło się części Piotra Szymona Wilkońskiego. Jego własność obejmowała: Górzno Wyższe Niższe, Reducin, Mierżączkę i Piasek.
    W 1864 roku dobra te uległy uwłaszczeniu. Dobra Górzno skurczyły się do folwarku Górzno. Piotr Szymon Wilkoński był jego właścicielem do 1911 roku. W dobrach Górzno była: gorzelnia, browar, cegielnia, dwa młyny wodne i wiatrak.
W tym samym roku uwłaszczeniu uległy grunty miejscowego proboszcza i powstała osada Górzno po parafialne licząca 135 mórg ziemi. Wtedy też powstała gmina Górzno w powiecie garwolińskim. W 1880 roku wieś Górzno liczyła 60 domów i 230 mieszkańców.
    Po śmierci Piotra Szymona Wilkońskiego folwarkiem zarządzała jego żona Elżbieta z Gąsowskich Wilkońska. Zmarła ok. 1914 r. i przekazała te dobra swoim dzieciom: Stefanowi, Tadeuszowi i Marianowi. Stefan spłacił pozostałych braci i został jedynym właścicielem folwarku liczącego 650 ha. Część ziemi folwarcznej przed 1921r. uległa parcelacji.

    Wg spisu z 1931r. Górzno składało się z miejscowości: Górzno wieś, Górzno kolonia, Górzno folwark i Górzno po parafialne.
    Wg opisu gminy Górzno z 1930r. gmina liczyła 16 956 ha i dzieliła się na 52 sołectwa. 
   Zabytkiem Górzna jest kościół z XVIII w., parafię erygowano już w 1485 roku staraniem rodziny Kośmierzowskich. Obecny kościół wzniesiono w 1787 roku przez Żebrowskich. Kościół był konsekrowany w 1808 roku. Został uszkodzony podczas I wojny światowej. W latach 1919-1920 przebudowano go według projektu Kazimierza Bolesława Pleszczyńskiego a remontowany był w latach 1945-1951.
    Świątynia jest w stylu barokowym orientowana, murowana z cegły. Kościół jest trzynawowy, sklepienia są żaglaste. W ścianach znajdują się arkadowe wnęki. Dach dwuspadowy kryty dachówką. Ołtarz boczny i tabernakulum pochodzą z XVIII wieku. Chrzcielnica natomiast pochodzi z XVI wieku a druga z XVII w. i jest darem Krzysztofa Sułowskiego. Darem rodu Gorzeńskich jest monstrancja z 1604 roku.
    W kościele znajduje się epitafia: Piotra Paliszewskiego sędziego pokoju zmarłego w 1827 roku, Ignacego Żebrowskiego sędziego pokoju zmarłego w 1849 roku z portretem, Klemensa Wilkońskiego zmarłego w 1851 roku, Ludwiki z Paliszewskich Wilkońskiej oraz Antoniego Onufrego Pniewskiego z połowy XIX wieku. 
    Na miejscowym cmentarzu znajduje się nagrobek Ignacego Żebrowskiego oraz grób rodzinny Wilkońskich.


Strona używa plików cookie. Są one niezbędne do prawidłowego działania częśći funkcjonalności strony a także wykorzystywane do celów statystycznych. Dalsze korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na zapisywanie i odczytywanie plików cookie. Ograniczenia możliwości zapisu i odczytu plików cookie można dokonać poprzez zmianę ustawień przeglądarki.
Copyright 2012. Free Joomla 2.5 templates. Wszelkie prawa zastrzeżone Gmina Górzno 2012.